Rack Kabin Ölçüleri: U, Genişlik ve Derinlik Nasıl Hesaplanır?

Rack kabin ölçüleri üç sayıyla anlatılır: yükseklik U cinsinden, genişlik ve derinlik milimetre cinsinden. Yükseklik 42U-48U arasında yoğunlaşır, dış gövde genişliği 600 mm veya 800 mm, derinlik ise markaya ve içine konacak cihaza göre 1000 mm ile 1200 mm arasında değişir.

U birimi nedir, nasıl hesaplanır?

U (rack unit), 19 inç bilişim ekipmanının dikey ölçü birimidir. 1U tam olarak 1,75 inç, yani 44,45 mm yüksekliğindedir. Bir sunucunun veya PDU’nun kaç U olduğu, kabin içinde kapladığı raf sayısını gösterir; 2U bir sunucu 2 x 44,45 mm = 88,9 mm yükseklik kaplar. Kabinin toplam U sayısı, iç montaj alanının yüksekliğini U’ya bölerek bulunur; 42U bir kabin yaklaşık 1867 mm iç montaj yüksekliği taşır (kapak ve kablo yönetimi hariç).

Genişlik: 19 inç sabit, dış gövde değişken

Montaj rayları arası genişlik 19 inç (482,6 mm) olarak EIA-310 standardıyla sabittir; bu ölçü hiçbir markada değişmez. Değişen, kabinin dış gövde genişliğidir: çoğu üretici 600 mm ve 800 mm olmak üzere iki seçenek sunar. 600 mm dar gövde sunucu ve UPS için yaygındır; 800 mm geniş gövde ise kablo yönetim kanallarına veya yan taraftan hava akışına ihtiyaç duyan anahtarlama/network donanımı için tercih edilir.

Derinlik: markaya ve cihaza göre 1000-1200 mm

Derinlik, rack ölçülerinde en çok değişkenlik gösteren boyuttur. Kısa derinlik (1000 mm) küçük sunucular ve network donanımı için yeterliyken, uzun sunucular, yüksek kapasiteli UPS’ler ve derin PDU kablolaması için 1200 mm derinlik gerekir. Bazı üreticilerde (örn. Schneider NetShelter SX) derinlik 1200 mm’ye kadar çıkar; bazı serilerde (nVent Schroff Varistar NET Plus gibi) derinlik ise sabit değildir, siparişe göre yapılandırılır.

Marka bazında rack kabin ölçüleri

Neden yükseklik 42U-48U’da yoğunlaşıyor?

52U’dan daha yüksek kabinler nadirdir, çünkü çoğu veri merkezinin döşeme-tavan arası boşluğu ve nakliye/kapı yüksekliği bu sınırı zorlar. 42U, standart ofis tavan yüksekliğine ve tek kişiyle taşınabilir paketleme ölçüsüne en çok uyan seçenektir; 45U ve 48U aynı gövde ayak izinde daha fazla U isteyen kolokasyon ve büyük veri merkezi projelerinde tercih edilir. Kabin yüksekliği arttıkça devrilme riski de artar; bu yüzden 45U ve üzeri kabinlerde üretici genellikle sabitleme ayağı veya duvar/zemin bağlantı kiti zorunlu tutar.

Montaj rayı tipi: kare delik mi, yuvarlak delik mi?

19 inçlik genişlik sabit olsa da montaj rayındaki delik tipi üç standarda ayrılır: kare delik (square hole), yuvarlak delik (round hole, genelde 12-32 dişli) ve tam dişli ray (threaded). Kare delikli raylar günümüzde en yaygın olanıdır; toolless kelepçe/vida takozlarıyla hızlı montaj sağlar ve çoğu marka arası uyumludur. Yuvarlak delikli eski nesil raylar hâlâ bazı network ve telekom kabinlerinde görülür; burada cihazın kendi vida setinin ray tipiyle eşleşip eşleşmediği kontrol edilmelidir. Ray tipini karıştırmak, sunucunun rayları geçmemesi veya gevşek oturmasıyla sonuçlanır.

Derinlik ölçümünde gözden kaçan pay: kablo yönetimi ve kapı

Üreticinin verdiği dış gövde derinliği, kapılar ve arka kablo yönetim kanalı dahil toplam ölçüdür; cihazın oturacağı iç montaj derinliği bundan 50-100 mm daha kısalır. 1000 mm dış derinlikli bir kabinde iç montaj derinliği tipik olarak 900-950 mm civarındadır. Derin sunucu (750-800 mm gövde) ve arkasına PDU + kablo kanalı ekleyen bir kurulum, 1070 mm veya 1200 mm derinlikli kabin gerektirir; aksi halde arka kapı kapanmaz veya kablolar sıkışır. Ön ve arka kapı kalınlığı da (havalandırmalı delikli kapı genelde 25-40 mm) toplam derinliğe eklenir ve iki bitişik kabin sırası planlarken koridor genişliği hesabına girer.

Statik yük ve dinamik yük farkı

Kabin özellik tablolarında görülen “statik yük” kabin sabit dururken taşıyabileceği ağırlıktır; tekerlekli taşıma sırasındaki “dinamik yük” kapasitesi bundan düşüktür. Rittal VX IT için üretici 1.530 kg (15.000 N) statik yük değeri yayımlıyor. nVent Schroff Varistar NET Plus ise 400 kg ile daha hafif hizmet sınıfındadır; Varistar’ın 1.600 kg’a kadar çıkan değeri ayrı bir platform olan, ağır sunucu/depolama yükü için tasarlanmış Server hattına aittir, NET Plus’a değil. Yük hesaplanırken sadece cihaz ağırlığı değil, raylar, PDU ve kablo demeti ağırlığı da toplama eklenmelidir.

Rack kabin seçerken nelere bakılır?

• Kapasiteyi doğru hesapla: planlanan sunucu, PDU ve kablo yönetimi kaç U tutuyor, %20-30 büyüme payı bırak.
• Derinliği cihaza göre seç: derin sunucu (750 mm+) alacaksan 1070 mm’den kısa kabin kabloları sıkıştırır.
• Statik yükü kontrol et: dolu bir 42U kabin kolayca 500-800 kg’a ulaşır, döşeme ve kabin yük sınıfı buna göre seçilmeli.
• Genişliği kablo yönetimine göre belirle: yoğun network/switch kurulumunda 800 mm gövde kablo kanalı için yer açar.

Sık karışan iki nokta

19 inç ile 23 inç karıştırılmamalı: 19 inç, bilişim ve veri merkezi ekipmanının standardıdır; 23 inç ray genişliği ise klasik telekom santral ekipmanında görülür ve bilişim sunucularıyla uyumlu değildir. İki standardı karıştırmak, sipariş edilen kabine cihazın hiç sığmamasına yol açar. “42U kabin” ile “42U kullanılabilir alan” aynı şey değildir: bazı kabinlerde üstte fan ünitesi veya kablo geçiş paneli 1-2U yer kaplar ve bu, satış listesindeki toplam U sayısına dahil edilmeyebilir; sipariş öncesi montaj şemasından net U sayısı teyit edilmelidir.

Özetle: doğru kabini nasıl bulursunuz?

Rack kabin ölçüleri seçiminde sıra şöyle işler: önce toplam ekipman yüksekliğini U cinsinden topla ve büyüme payı ekle, sonra en derin cihazına göre iç montaj derinliğini belirle, ardından kablo yoğunluğuna göre 600 mm veya 800 mm gövde genişliğine karar ver, son olarak dolu kabin ağırlığını üreticinin statik yük sınırıyla karşılaştır. Bu dört adım, yükseklik-genişlik-derinlik üçlüsünü tek başına okumaktan daha güvenilir bir seçim yöntemidir.

Rack kabin ailesi sayfalarında marka bazında tam ölçü, statik yük ve model kodu tabloları yer alıyor: Schneider NetShelter SX, Vertiv VR Rack, Rittal VX IT, nVent Schroff Varistar, Legrand Minkels Nexpand ve tüm rack kabin ürün ailesi.